2016-05-10

BEZSENNOŚĆ KEYSERLINGA, CZYLI IMIENINY WUJA STASIA STASIA… (10-LECIE SPSW)

Mów mi Wuju!

Kiedy Andrzej Krzyżanowski, marszałek Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego, z okazji dziesiątej rocznicy powstania Stowarzyszenia, opowiadał o jego początkach i działalności, w ręce trzymał wizerunek króla Stanisława Augusta. I nie tylko dlatego, że zostanie on w Łazienkach Królewskich z naszymi podpisami, ale też z powodu, że zarówno marszałek, jak i pewnie wiele osób, zgromadzonych w Sali Balowej, mógł
o ostatnim królu Polski powiedzieć „Wuj”. A w dniu imienin o wujach raczej się pamięta…

Uczestnicy I Pikniku SPSW w Łazienkach Królewskich tuż przed pierwszymi kroplami wiosennego, ciepłego deszczu, a już po rozmowach, odpoczynku w fotelach i na kocach w gronie całych rodzin i przyjaciół; fot. P. Sz. Łoś

Bezsenność Kurlandczyka

Herman Karol Keyserling (1697-1764) był synem Ottona i Anny z Manteufflów, rodzinnie pochodził
z Kurlandii. Był historykiem i dyplomatą, pracującym na rzecz Rosji. Wiele lat spędził w Polsce, będąc rosyjskim posłem i ministrem pełnomocnym w latach 1733-1764 (z przerwami, w Warszawie, w której zresztą zmarł).

Herman Karol hr. Keyserling, minister pełnomocny i poseł rosyjski, "sprawca" koncertu

w dniu imienin króla i na 10 urodziny SPSW; źródło: Wikipedia

W latach 40. XVIII wieku Stanisława Poniatowskiego uczył logiki i matematyki, choć jak pisał prof. Jerzy Michalski, przecenia się jego wpływ na rozwój wewnętrzny przyszłego króla.

Niemniej, idąc śladami decyzji swojej mocodawczyni Katarzyny II, Keyserling popierał plany reform „Familii” Czartoryskich i wypełnił zadanie, doprowadzając do skutecznego wyboru stolnika litewskiego
na króla Polski. Był to już jednak jego ostatni rok życia.

Keyserling ze względu na swoje wykształcenie, zainteresowania i zdolności, z pewnością był osobą dużego formatu, może nawet człowiekiem renesansowym. Ceniąc muzykę miał na swoim dworze ucznia Bacha – Johanna Gottlieba Goldberga.

A trzeba wiedzieć, że Keyserling miał pewną ludzką przypadłość: przeżywał bezsenne noce. I jak głosi legenda, prosił Goldberga, aby ten mu grał, grał, grał…, aż do chwili, gdy hrabia spokojnie zaśnie. Z czasem repertuar jego nadwornego muzyka kończył się. Keyserling zamówił więc nowe utwory. Ich kompozytorem był Jan Sebastian Bach. Wedle życzenia zamawiającego, były to krótkie formy muzyczne, wesołe i lekkie,
aby miały tę usypiającą moc… Bach podobno, dzięki temu zamówieniu finansowo stanął na nogi.

Gdy już Kurlandczyk przyzwyczaił się i polubił „Wariacje”, często nazywał je „swoimi”. Wiadomo jednak, że do historii muzyki przeszły one pod nazwą „Wariacji golbergowskich” (Jan Sebastian Bach, „Wariacje goldbergowskie” BWV 988).

„Wariacje goldbergowskie” i Mała Harfistka

Dnia 8 maja 2016 roku, w imieniny Stanisława Augusta oraz z okazji Jubileuszu 10 – lecia Stowarzyszenia Potomków Sejmu Wielkiego, „Wariacje goldbergowskie” zabrzmiały w Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich. Bach napisał „Wariacje…” na klawesyn, często są one też grane na fortepianie.

W Sali Balowej pałacu łazienkowskiego usłyszeliśmy jednak transkrypcję na trio, autorstwa Dmitrija Sitkovetskiego, rosyjskiego skrzypka i dyrygenta, syna Juliana i Belli Dawidowicz.

A zagrały trzy panie, wybitne solistki:

- HANNA DRZEWIECKA-BORUCKA (skrzypce)

- RÓŻA WILCZAK-PŁAZIUK (altówka)

- AGNIESZKA KOŁODZIEJ (wiolonczela).

Referat prof. Tadeusza Cegielskiego o Obiadach Czwartkowych; fot. P. Sz. Łoś

Widać, muzycznych klimatów było mało, to też na koniec wystąpiła młodziutka harfistka:

- SARA LEBET-MINAKOWSKA

Urodzona w 2006 roku, dokładnie w tym okresie, gdy z inicjatywy jej ojca, dr. Marka Jerzego Minakowskiego powstawało Stowarzyszenie Potomków Sejmu Wielkiego. Bardzo skupiona, świetnie przygotowana, Sara zagrała trzy utwory na harfie celtyckiej.

Między jednym a drugim koncertem królewskie imieniny uczcili naukowcy, głosząc referaty:

- Piotr Skowroński, Działalność Stanisława Augusta u progu sejmu rozbiorowego 1773-1775;

- dr Angela Sołtys, W dzień imienin Jego Królewskiej Mości… obchody uroczystości patronalnej Św. Stanisława biskupa i męczennika za panowania Stanisława Augusta 1764-1795;

- prof. Tadeusz Cegielski, Obiady Czwartkowe – salon literacki epoki oświecenia.

Wcześniej zaś, tuż obok Nowej Oranżerii odbył się I Piknik SPSW. Leżaki, kocyki, koszyki pełne wiktuałów, dobra pogoda i jeszcze lepsze nastroje…